ممنوع الخروج کردن زوجه توسط شوهر بر اساس بند ۳ ماده ۱۸ و ماده ۱۹ قانون گذرنامه امکانپذیر است. طبق این مقررات، صدور گذرنامه برای زنان متأهل اصولاً به موافقت کتبی شوهر نیاز دارد و چنانچه مرد پیشتر اجازه داده باشد، میتواند با رعایت مقررات و مراجعه به اداره گذرنامه از رضایت خود عدول کند. البته این اختیار قانونی استثنائاتی دارد و در بعضی شرایط، زن میتواند بدون موافقت شوهر یا با اجازه دادستان از کشور خارج شود.
برای ثبت درخواست ممنوعالخروجی زن توسط شوهر، مراجعه به اداره گذرنامه، ارائه مدارک هویتی، سند ازدواج و درخواست کتبی ضروری است. همچنین زنانی که قبلاً گذرنامه دریافت کردهاند، باید بدانند داشتن گذرنامه معتبر بهتنهایی مانع اعمال محدودیت خروج نیست. در ادامه، مراحل درخواست، مدارک، روش استعلام، شرایط رفع ممنوعیت و استثنائات قانونی بررسی شده است.
برای بررسی شرایط قانونی ممنوع الخروج کردن زوجه، مدارک مورد نیاز، وکالت خروج از کشور و روش رفع محدودیت، میتوانید با کارشناسان سامانه مشورت تماس بگیرید. برای این کار می توانید از طریق تلفن ثابت و بدون گرفتن پیش شماره و عدد 0 با شماره 9099075308 تماس حاصل فرمایید.
قانون ممنوع الخروج کردن زوجه توسط شوهر
مبنای قانونی ممنوعالخروجی زن توسط شوهر، بند ۳ ماده ۱۸ و ماده ۱۹ قانون گذرنامه است. این دو ماده شرایط صدور گذرنامه برای زنان متأهل و امکان جلوگیری از خروج دارنده گذرنامه پس از عدول از اجازه قبلی را مشخص میکنند.
بر اساس بند ۳ ماده ۱۸ قانون گذرنامه، صدور گذرنامه برای زنان شوهردار به موافقت کتبی شوهر نیاز دارد؛ مگر در موارد استثنایی پیشبینیشده در قانون. همچنین در موارد اضطراری، اجازه دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه میتواند جایگزین موافقت شوهر شود.
مطابق ماده ۱۹ قانون گذرنامه، اگر شخصی که صدور گذرنامه به اجازه او وابسته است از اجازه خود عدول کند، امکان جلوگیری از خروج دارنده گذرنامه تا زمان رفع مانع قانونی وجود دارد.
بنابراین باید میان نداشتن اجازه برای دریافت گذرنامه و ممنوعالخروجی پس از صدور گذرنامه تفاوت گذاشت. هر زن متأهلی بهصورت خودکار دارای دستور ممنوعالخروجی ثبتشده نیست؛ اما در حالت عادی، قانون برای صدور گذرنامه او موافقت شوهر را ضروری دانسته است.
| وضعیت زوجه | حکم و اقدام قانونی |
|---|---|
| زن متأهل فاقد موافقت شوهر برای صدور گذرنامه | صدور گذرنامه اصولاً به موافقت کتبی شوهر یا تحقق استثنائات قانونی نیاز دارد. |
| زن دارای گذرنامه با اجازه قبلی شوهر | زوج در چارچوب ماده ۱۹ میتواند از اجازه قبلی عدول کند. |
| زن دارای وکالتنامه رسمی خروج از کشور | اختیارات زوج و زوجه باید با توجه به متن و اعتبار وکالتنامه بررسی شود. |
| زن مشمول استثنائات قانونی یا دارای مجوز دادستان | خروج از کشور بر اساس شرایط استثنا یا مجوز صادرشده بررسی میشود. |
شرایط ممنوع الخروج کردن زوجه توسط زوج

شوهر برای جلوگیری از خروج همسر خود باید رابطه زوجیت و اختیار قانونی مربوط به اجازه خروج را احراز کند. همچنین وضعیت اقامت زن و شوهر، وجود وکالتنامه رسمی و مجوز احتمالی دادستان در نتیجه درخواست تأثیر دارد.
ممنوعالخروجی زن قبل از دریافت گذرنامه
اگر زن پس از ازدواج قصد دریافت گذرنامه داشته باشد، در حالت عادی باید موافقت کتبی شوهر را ارائه کند. بنابراین در این وضعیت، خودداری مرد از ارائه رضایت، میتواند مانع صدور گذرنامه شود و لزوماً نیازی به صدور یک دستور مستقل ممنوعالخروجی وجود ندارد.
با این حال، اگر زن مشمول استثنائات بند ۳ ماده ۱۸ باشد یا در وضعیت اضطراری مجوز دادستان را دریافت کند، موضوع متفاوت خواهد بود.
ممنوع الخروج کردن زن دارای پاسپورت
چنانچه زن قبلاً با اجازه شوهر گذرنامه دریافت کرده باشد، مرد میتواند با استناد به ماده ۱۹ قانون گذرنامه درخواست عدول از اجازه خود را به مرجع گذرنامه ارائه دهد.
پس از بررسی و اعمال قانونی درخواست، امکان جلوگیری از خروج زن وجود دارد؛ حتی اگر تاریخ اعتبار گذرنامه هنوز به پایان نرسیده باشد.
نکته مهم: دریافت گذرنامه در دوران مجردی نیز مصونیت دائمی در برابر مقررات مربوط به خروج زنان متأهل ایجاد نمیکند. بنابراین زنانی که پیش از ازدواج پاسپورت داشتهاند، نباید صرفاً به اعتبار باقیمانده آن برای سفر اطمینان کنند.
مدارک لازم برای ممنوع الخروج کردن زن
مدارک مورد نیاز برای ثبت درخواست شامل مدارک شناسایی زوج، مدرک اثبات ازدواج و درخواست کتبی است. اداره گذرنامه ممکن است با توجه به وضعیت پرونده، اسناد تکمیلی نیز مطالبه کند.
- اصل کارت ملی زوج: برای احراز هویت متقاضی.
- اصل شناسنامه: برای بررسی مشخصات هویتی و وضعیت زوجیت.
- سند ازدواج یا رونوشت معتبر آن: برای اثبات رابطه قانونی زن و شوهر.
- درخواست کتبی: شامل مشخصات زوج و زوجه و اعلام درخواست عدول از رضایت قبلی یا جلوگیری از خروج.
- مدارک تکمیلی: مانند اطلاعات گذرنامه زوجه یا اسناد مربوط به وکالت خروج از کشور، در صورت درخواست مرجع رسیدگی.
اگر یکی از مدارک در دسترس نباشد، بهتر است پیش از مراجعه، امکان ارائه رونوشت معتبر یا جایگزین قانونی آن از اداره گذرنامه استعلام شود. فقدان یک مدرک بهتنهایی به معنای از بین رفتن اختیار قانونی زوج نیست.
مراحل ممنوع الخروج کردن زوجه توسط شوهر
مراحل ممنوع الخروج کردن زوجه معمولاً از طریق اداره گذرنامه و ثبت درخواست کتبی انجام میشود. این اقدام در موضوع عدول از اجازه خروج، با طرح دادخواست مطالبه حق در دادگاه تفاوت دارد.
- شوهر باید مدارک هویتی، سند ازدواج و اطلاعات لازم درباره زوجه را آماده کند.
- متقاضی باید به واحد مربوط در پلیس مهاجرت و گذرنامه مراجعه کند و محل پذیرش درخواست را از همان مرجع مشخص کند.
- در صورت وجود اجازه قبلی، درخواست عدول از رضایت و جلوگیری از خروج زوجه ارائه میشود.
- مرجع مربوط، هویت زوجین، رابطه ازدواج و موانع یا استثنائات قانونی را بررسی میکند.
- در صورت پذیرش درخواست، محدودیت در سوابق مرتبط با کنترل گذرنامه و خروج از کشور اعمال میشود.
- متقاضی باید نتیجه و وضعیت ثبت محدودیت را از مرجع رسیدگیکننده پیگیری کند.
برای ثبت درخواست عدول از اجازه خروج، میتوان متن زیر را متناسب با شرایط پرونده تنظیم کرد:
ریاست محترم اداره گذرنامه
اینجانب … فرزند … به شماره ملی …، همسر قانونی خانم … به شماره ملی …، با استناد به ماده ۱۹ قانون گذرنامه، درخواست عدول از رضایت قبلی خود نسبت به خروج همسرم از کشور را دارم. خواهشمند است با بررسی مدارک و شرایط قانونی، اقدامات مقتضی انجام شود.
نام و نام خانوادگی، تاریخ و امضا
این متن صرفاً یک نمونه درخواست است و جایگزین فرمها یا تشریفات مورد تأیید اداره گذرنامه نمیشود.
مدت زمان رسیدگی: قانون گذرنامه برای بررسی درخواست شوهر در این مسیر، مهلت قطعی سهروزه تعیین نکرده است. زمان رسیدگی و اعمال محدودیت به بررسی مدارک و فرآیند مرجع مربوط بستگی دارد؛ بنابراین پیش از سفر باید نتیجه ثبتشده کنترل شود.
استثنائات قانونی ممنوع الخروج کردن زوجه

اختیار شوهر در جلوگیری از خروج همسر، مطلق و بدون استثنا نیست. بند ۳ ماده ۱۸ قانون گذرنامه برای برخی زنان استثنا تعیین کرده و امکان صدور مجوز در موارد اضطراری را نیز پیشبینی کرده است.
زنان ایرانی مقیم خارج از کشور همراه همسر
زنانی که با شوهر خود مقیم خارج از کشور هستند، از شرط موافقت شوهر در بند ۳ ماده ۱۸ مستثنا شدهاند. طبق نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۴۶ اداره کل حقوقی قوه قضاییه، صرف حضور موقت زوجین مقیم خارج در ایران، به معنای تغییر محل اقامت آنها نیست.
بنابراین مردی که همراه همسر خود مقیم خارج است، نمیتواند صرفاً با درخواست خود و بدون توجه به این استثنا، مانع خروج زن شود. در صورت اختلاف درباره اقامت واقعی زوجین، موضوع نیازمند بررسی مدارک و مرجع صالح است.
زنان ایرانی دارای شوهر خارجی
زنانی که با مرد خارجی ازدواج کردهاند و تابعیت ایرانی خود را حفظ کردهاند نیز طبق بند ۳ ماده ۱۸ قانون گذرنامه از شرط موافقت شوهر مستثنا هستند.
در نتیجه، در این وضعیت نمیتوان اختیار مقرر برای شوهر ایرانی در حالت عادی را بدون توجه به این استثنا اعمال کرد.
خروج اضطراری زن با اجازه دادستان
در شرایط اضطراری، زن میتواند بدون موافقت شوهر، درخواست اجازه خروج از کشور را نزد دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه مطرح کند. بر اساس قانون، دادستان مکلف است حداکثر ظرف سه روز نظر خود را درباره پذیرش یا رد درخواست اعلام کند.
نمونههایی که با توجه به شرایط پرونده میتوانند برای اثبات اضطرار مطرح شوند، عبارتاند از:
- لزوم انجام درمان ضروری که امکان مناسب آن در داخل کشور وجود ندارد.
- فوت یکی از نزدیکان درجه اول در خارج از کشور و ضرورت حضور زوجه.
- سایر وضعیتهای فوری و مستندی که دادستان آنها را مصداق اضطرار تشخیص دهد.
صرف تمایل به سفر تفریحی، دیدار معمول بستگان یا داشتن بلیت سفر بهتنهایی به معنای احراز اضطرار نیست. تشخیص نهایی به مستندات ارائهشده و نظر دادستان بستگی دارد.
نظریه مشورتی شماره ۷/۹۴/۱۵۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز تأیید میکند که حتی در صورت ممنوعالخروجی زوجه توسط زوج، دادستان در صورت احراز اضطرار میتواند اجازه خروج را صادر کند.
وکالت بلاعزل خروج از کشور و تأثیر آن بر ممنوعالخروجی زن
وکالتنامه رسمی خروج از کشور یکی از مهمترین اسنادی است که میتواند وضعیت اختیار زن برای دریافت گذرنامه و سفر خارجی را مشخص کند. با وجود این، آثار حقوقی چنین سندی به متن و حدود اختیارات مندرج در آن بستگی دارد.
زوج میتواند در دفتر اسناد رسمی به زوجه وکالت دهد تا از طرف او برای دریافت یا تمدید گذرنامه و انجام امور مربوط به خروج از کشور اقدام کند. در صورت تنظیم وکالت بهصورت بلاعزل در چارچوب قانونی، امکان عزل وکیل نیز تابع شرایط همان سند و مقررات قانون مدنی خواهد بود. برای جلوگیری از اختلاف، بهتر است موارد زیر در زمان تنظیم سند بررسی شود:
- اختیار درخواست صدور و تمدید گذرنامه.
- اختیار اعلام موافقت با خروج از کشور از طرف زوج.
- محدوده زمانی، تعداد سفرها و شرایط استفاده از وکالت.
- بلاعزل بودن وکالت و نحوه درج شرط عدم عزل.
- حدود اختیارات زوج درباره عدول از رضایت و تعهدات قراردادی مرتبط.
نکته حقوقی: صرف استفاده از عنوان «وکالت بلاعزل» بدون بررسی متن سند، تضمینکننده نبود هرگونه اختلاف یا محدودیت در آینده نیست. اگر با وجود وکالت رسمی، درخواست ممنوعالخروجی ثبت شده باشد، باید اعتبار سند و امکان اعتراض یا رفع اثر از محدودیت بررسی شود.
همچنین صرف درج عبارت «حق خروج از کشور» در شروط ضمن عقد، بدون توجه به شیوه تنظیم و قابلیت اجرای آن در اداره گذرنامه، ممکن است برای انجام تشریفات اداری کافی نباشد. تنظیم وکالتنامه رسمی با اختیارات روشن میتواند از اختلافات اجرایی جلوگیری کند.
استعلام ممنوع الخروجی زوجه توسط شوهر
برای استعلام ممنوع الخروجی زن توسط شوهر باید میان محدودیت ناشی از مقررات گذرنامه و ممنوعالخروجی ناشی از پروندههای مالی یا اجرایی ثبت تفاوت گذاشت. همه انواع ممنوعیت خروج در یک سامانه عمومی واحد قابل مشاهده نیستند.
| نوع محدودیت | مرجع پیگیری |
|---|---|
| ممنوعالخروجی زن ناشی از عدول شوهر از اجازه خروج | پلیس مهاجرت و گذرنامه و مرجع ثبتکننده محدودیت |
| ممنوعالخروجی ثبتی مانند بدهی مهریه | سامانه ثبت من و واحد اجرای ثبت مربوط |
| ممنوعالخروجی ناشی از دستور قضایی | مرجع قضایی صادرکننده دستور و مراجع ذیربط |
استعلام از اداره گذرنامه
اگر زن احتمال میدهد شوهرش از اجازه قبلی عدول کرده یا برای ممنوعالخروج کردن او اقدام کرده است، باید وضعیت را از پلیس مهاجرت و گذرنامه استعلام کند. ارائه مدارک هویتی و اطلاعات پرونده به بررسی درخواست کمک میکند.
خدمات الکترونیکی پلیس نیز ممکن است برای برخی استعلامهای مرتبط با وضعیت خروج از کشور قابل استفاده باشند؛ با این حال، برای اطمینان از ثبت یا رفع محدودیت خاص ناشی از درخواست زوج، پیگیری از مرجع گذرنامه اهمیت دارد.
استعلام از سامانه ثبت من
سامانه ثبت من و نشانی exitban.ssaa.ir برای بررسی ممنوعالخروجیهای مرتبط با پروندههای اجرایی سازمان ثبت اسناد و املاک استفاده میشوند.
این سامانهها مرجع جامع استعلام ممنوعالخروجی ناشی از عدول شوهر از اجازه خروج نیستند. بنابراین نمایش نشدن محدودیت در استعلام ثبتی، لزوماً به معنای نبود سایر موانع قانونی خروج از کشور نیست.
برای آشنایی با سایر دلایل قانونی ممنوعیت خروج، راهنمای دلایل ممنوع الخروج شدن در سامانه مشورت نیز قابل مطالعه است.
رفع ممنوع الخروجی زن توسط شوهر
رفع ممنوعالخروجی زوجه به علت ایجاد محدودیت بستگی دارد. اگر ممنوعیت بر مبنای عدول شوهر از رضایت قبلی اعمال شده باشد، اعلام موافقت مجدد زوج یا ارائه مجوز قانونی معتبر میتواند مبنای پیگیری رفع اثر باشد.
رفع ممنوعیت با رضایت مجدد شوهر
در صورتی که شوهر با خروج همسر موافقت کند، باید رضایت خود را مطابق تشریفات مورد قبول اداره گذرنامه اعلام کند. سپس لازم است رفع محدودیت در سوابق مربوط بررسی و تأیید شود.
صرف توافق شفاهی زن و شوهر یا اعلام رضایت در یک پیام شخصی، برای اطمینان از رفع ممنوعیت ثبتشده کافی نیست.
رفع ممنوعیت در موارد اضطراری
اگر شوهر از اعلام رضایت خودداری کند و زن برای خروج از کشور ضرورت فوری داشته باشد، امکان درخواست مجوز از دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه وجود دارد.
برای این اقدام باید مدارک مربوط به ضرورت سفر، مانند اسناد پزشکی معتبر، مدارک فوت بستگان یا سایر مستندات مرتبط ارائه شود. تشخیص اضطرار و صدور مجوز بر عهده دادستان است.
رفع محدودیت پس از طلاق یا فوت شوهر
با پایان رابطه زوجیت به علت طلاق یا فوت شوهر، مبنای الزام به موافقت شوهر بر اساس بند ۳ ماده ۱۸ تغییر میکند. در چنین وضعیتی، زن میتواند با ارائه سند طلاق یا گواهی فوت و سایر مدارک لازم، وضعیت گذرنامه و محدودیت احتمالی را از مرجع مربوط پیگیری کند.
اگر ممنوعالخروجی به علت دیگری مانند دستور قضایی یا پرونده اجرایی ثبت شده باشد، پایان ازدواج بهتنهایی موجب رفع آن محدودیت مستقل نخواهد شد.
زنانی که پس از رفع مشکل قصد صدور یا تمدید گذرنامه دارند، میتوانند مراحل اداری مربوط را در راهنمای سامانه تمدید اینترنتی گذرنامه بررسی کنند.
تفاوت ممنوع الخروج کردن زوجه و ممنوع الخروج کردن زوج
ممنوعالخروجی زن توسط شوهر و ممنوعالخروجی مرد به درخواست زن، از نظر مبنای قانونی و فرآیند رسیدگی یکسان نیستند.
ممنوعالخروجی زوجه توسط زوج در این موضوع، به اختیارات قانونی مربوط به اجازه صدور گذرنامه و عدول از آن ارتباط دارد؛ اما ممنوعالخروجی شوهر به درخواست زن معمولاً در چارچوب مطالبه مهریه، اجرای اسناد رسمی یا اجرای حکم مالی مطرح میشود.
بنابراین زن صرفاً به دلیل داشتن رابطه زوجیت، اختیار مشابهی برای جلوگیری از خروج شوهر ندارد. درخواست ممنوعالخروجی زوج به دلیل مهریه باید بر اساس شرایط قانونی همان پرونده و از مرجع صالح پیگیری شود.
شرایط این موضوع بهصورت جداگانه در مقاله ممنوع الخروجی بابت مهریه در سامانه مشورت توضیح داده شده است.
جمعبندی
ممنوع الخروج کردن زوجه در چارچوب مواد ۱۸ و ۱۹ قانون گذرنامه امکانپذیر است. اگر زن برای صدور گذرنامه به موافقت شوهر نیاز داشته باشد، نبود این موافقت میتواند مانع صدور گذرنامه شود. همچنین در صورت وجود رضایت قبلی، شوهر میتواند با مراجعه به اداره گذرنامه و ارائه درخواست و مدارک، موضوع عدول از اجازه خروج را پیگیری کند.
در مقابل، زنان مشمول استثنائات قانونی، دارندگان اسناد رسمی مرتبط و زنانی که ضرورت خروج آنها توسط دادستان احراز میشود، وضعیت متفاوتی دارند. به همین دلیل پیش از درخواست یا اعتراض به ممنوعالخروجی، باید متن وکالتنامه، وضعیت اقامت زوجین، دلیل محدودیت و مرجع صادرکننده آن بررسی شود.
اگر درباره امکان ممنوعالخروج کردن همسر، اعتبار وکالت خروج از کشور، استعلام وضعیت یا رفع ممنوعیت پرسشی دارید، میتوانید برای دریافت راهنمایی متناسب با شرایط خود با سامانه مشورت تماس بگیرید. برای این کار کافی است از طریق تلفن ثابت و بدون گرفتن پیش شماره و عدد 0 با شماره 9099075308 تماس حاصل فرمایید.
سوالات متداول
آیا شوهر میتواند بدون اطلاع زن او را ممنوعالخروج کند؟
بله، شوهر میتواند طبق ماده ۱۹ قانون گذرنامه از اجازه قبلی خود برای خروج همسرش عدول کند. اطلاع نداشتن زوجه بهتنهایی مانع ثبت و اعمال محدودیت قانونی نیست.
آیا شوهر برای ممنوعالخروج کردن زن باید دلیل خاصی داشته باشد؟
ماده ۱۹ قانون گذرنامه، عدول از اجازه قبلی را به اثبات تخلف زن مشروط نکرده است. با این حال، درخواست زوج باید با شرایط قانونی و استثنائات مقرر در قانون مطابقت داشته باشد.
آیا زن در دوران عقد برای خروج از کشور به اجازه شوهر نیاز دارد؟
بله، پس از ثبت قانونی ازدواج، مقررات مربوط به زنان متأهل اعمال میشود. بنابراین حتی اگر مراسم عروسی برگزار نشده باشد، صدور گذرنامه اصولاً به موافقت کتبی شوهر نیاز دارد؛ مگر در موارد استثنایی قانون.
آیا شوهر میتواند زن دارای پاسپورت معتبر را ممنوعالخروج کند؟
بله، اعتبار گذرنامه بهتنهایی مانع اعمال محدودیت قانونی نیست. اگر گذرنامه با اجازه شوهر صادر شده باشد، زوج میتواند مطابق ماده ۱۹ قانون گذرنامه از رضایت قبلی خود عدول کند.
آیا ممنوعالخروجی زن شامل سفرهای زمینی نیز میشود؟
بله، در صورت ثبت و اعمال محدودیت قانونی، ممنوعالخروجی میتواند خروج از مرزهای هوایی، زمینی و دریایی را شامل شود و صرفاً به سفر با هواپیما محدود نیست.
آیا اجازه خروج از کشور برای یک سفر شامل سفرهای بعدی هم میشود؟
این موضوع به متن رضایتنامه یا وکالتنامه رسمی بستگی دارد. اگر اجازه برای سفر مشخصی صادر شده باشد، نمیتوان آن را بدون بررسی مفاد سند به تمام سفرهای بعدی تعمیم داد.

دیدگاه ها